Hərbi Məlumat: Ya Əli (ə) Qanadlı Raketi
![](https://az.iswnews.com/wp-content/uploads/2023/07/Ya-Ali-cruise-missile-AZ-Ya-Əli-Ə-Qanadli-Raketi.jpg)
Ya Əli (ə) qanadlı raketi 700 km mənzilli və müxtəlif quru, hava və dəniz platformalarından atəş açmaq qabiliyyətinə malik orta mənzilli qanadlı raketdir. Ya Əli (ə) qanadlı raketi İranın quruda, havada və dəniz qüvvələrində istifadə üçün orta mənzilli tamamilə müstəqil və yerli qanadlı raket platforması dizayn etmək və qurmaq üçün ilk cəhdidir.
Bu raketin layihələndirilməsi və yaradılması prosesinin hamısı İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Aerokosmik Sənayesi tərəfindən həyata keçirilib.
Bu yerli qanadlı raket ilk dəfə 13 may 2014-cü ildə İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Baş Komandanının SEPAH-ın Nailiyyətləri Sərgisinə baş çəkməsi zamanı nümayiş etdirilib. Həmin sərgidə Ya Əli (ə) raketi turboreaktiv mühərrikli, 700 km mənzilli və 200 kq döyüş başlığına malik yerüstü qanadlı raket adlandırılmışdır. 2014-cü ildə başqa bir müsahibədə Sərdar Hacızadə elan etmişdi ki, bu raket SEPAH-ın Sukhoi 22 qırıcısında quraşdırıla və istifadə edilə bilər.
O zamankı İran İslam Respublikasının Müdafiə və Silahlı Qüvvələrə Dəstək Nazirinin müavini Məhəmməd Eslami 2015-ci ilin fevralında verdiyi müsahibədə Ya Əli (ə) qanadlı raketinin istehsalını təsdiqləyərkən, bu raketin bütün növ qırıcılarda və dəniz hədəflərinə qarşı istifadə oluna biləcəyini də təsdiqləmişdi.
Ya Əli (ə) qanadlı raketin quruda istifadə olunan versiyası buraxılışından yayılan görüntülərə görə, bu raketin silindrik gövdəsi, sabit düzbucaqlı qanadları, gövdənin ucunda reaktiv mühərriki və aşağıda hava girişi, gövdənin ucunda isə idarəetmə şüalarının olduğunu söyləmək olar.
Bu raketin ölçüləri rəsmi olaraq açıqlanmasa da, bəzi mənbələrdə raketin uzunluğu 4.9 metr, çapı isə 35 santimetr olduğu deyilib.
Bu raketin mühərriki haqqında ətraflı məlumat yoxdur. Əsas variantlar kimi iki Tulu 4 və TJ100 mühərriki hesab olunur ki, onların da ən çox ehtimal olunanı Tulu 4 mühərrikidir. Tulu 4 mühərriki “Qadir” və “Nur” qanadlı raketlərində, həmçinin “Kərrar” dronunda quraşdırılıb.
![](https://az.iswnews.com/wp-content/uploads/2023/07/ya_ali_en-1325x700-1-1024x541.jpg)
Bu raketin idarə sistemi rəsmi olaraq açıqlanmayıb, lakin bu raket açıq şəkildə Terrain contour matching (TERCOM) və ya Digital Scene Matching Area Correlator (DSMAC) metodundan istifadə edə bilər. TERCOM rejimində məlumatı marşrutun əvvəlcədən hazırlanmış hava xəritəsi ilə müqayisə edən və onun marşrutunu tapan radar altimetrindən istifadə olunur. DSMAC rejimində kamera vasitəsilə əldə edilən görüntülər süni intellekt tərəfindən raketin yaddaşında saxlanılan müxtəlif peyklər vasitəsilə əldə edilən görüntülərlə müqayisə edilir və nəhayət, doğru yolda olmağın zəmanətini verir.
Bu raketin nümayişi və istifadə müddətini nəzərə alsaq, ən çox ehtimal olunan üsul, inertial sistem və GPS ilə birlikdə hündürlük ölçən radardan istifadə etməkdir ki, bu da avtopilotun raketi idarə etməsinə kömək edir. Bu raketin zəif cəhətlərindən biri də bu raketin dəqiqliyini artıra bilən son zərbə mərhələsində kameradan istifadə etməməsidir.
![](https://az.iswnews.com/wp-content/uploads/2023/07/YA_ALI_MISSILE-2-1024x479.jpg)
![](https://az.iswnews.com/wp-content/uploads/2023/07/YA_ALI_MISSILE-1-1024x568.jpg)
![](https://az.iswnews.com/wp-content/uploads/2023/07/YA_ALI_MISSILE-3.jpg)
Ya Əli (ə) qanadlı raketi Meşkat layihəsinin ilk nailiyyəti hesab olunur. Bu layihə 2000 km-lik qanadlı raketə nail olmaq üçün müəyyən edilmişdir və ilk istehsal olunmuş nümunə Ya Əli (ə) qanadlı raketidir. Bu raketin istehsalından sonra daha yüksək mənzilli Sumar və Əbu Mehdi qanadlı raketləri də ərsəyə gəldi.
Ya Əli (ə) qanadlı raketinin texniki xüsusiyyətləri:
Uzunluğu: 4,9 metr
Çapı: 35 sm
Mənzili: 700 km
Başlığının çəkisi: 200 kq
Mühərrikinin növü: Tulu 4 turbojet
Buraxılış qurğuları: qurudan, havadan və dəniz buraxılış qurğularından atəş açmaq qabiliyyətinə malikdir
Dizayner və istehsalçı: İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Aerokosmik Qüvvələri
![](https://az.iswnews.com/wp-content/uploads/2023/07/Ya-Ali-cruise-missile-AZ-Ya-Əli-Ə-Qanadli-Raketi-1024x724.jpg)
İngilis, ərəb, rus, ivrit, çin, kürd və fars dillərində Ya Əli (ə) qanadlı raketi posterləri toplusu:
![](https://az.iswnews.com/wp-content/uploads/2023/07/Ya-Ali-cruise-missile-HE-טיל-שיוט-יא-עלי-1024x724.jpg)
![](https://az.iswnews.com/wp-content/uploads/2023/07/Ya-Ali-cruise-missile-EN-1024x724.jpg)
![](https://az.iswnews.com/wp-content/uploads/2023/07/Ya-Ali-cruise-missile-AR-1024x724.jpg)
![](https://az.iswnews.com/wp-content/uploads/2023/07/Ya-Ali-cruise-missile-CN-亚阿里(AS)巡航导弹-1024x724.jpg)
![](https://az.iswnews.com/wp-content/uploads/2023/07/Ya-Ali-cruise-missile-KU-موشەکی-کروزی-یاعەلی-د.خ-1024x724.jpg)
![](https://az.iswnews.com/wp-content/uploads/2023/07/Ya-Ali-cruise-missile-Fa-موشک-کروز-یاعلی-ع-1024x724.jpg)
![](https://az.iswnews.com/wp-content/uploads/2023/07/Ya-Ali-cruise-missile-RU-Крылатая-ракета-Йа-Али-A-1024x724.jpg)
İslam Dünyası Xəbərləri materiallarından istifadəyə yalnız mənbə və “İslam Dünyası Xəbərləri” adı qeyd edilməklə icazə verilir.
Rəy